Projekt

O nas

Jesteśmy międzynarodową społecznością badaczy zainteresowanych działalnością opozycji kulturowej w okresie socjalizmu w Europie Środkowo – Wschodniej.

Sądzimy, że kultura w Europie Środkowo – Wschodniej przed 1989 oznaczała coś więcej, niż realizm socjalistyczny czy propaganda. Wiemy, że w naszym regionie prężnie rozwijały się rozmaite formy kulturowej alternatywy, pomimo przeszkód stwarzanych przez reżimy autorytarne.

Badamy to bogate i barwne dziedzictwo poprzez opisanie i porównanie kolekcji dokumentujących działalność opozycji kulturowej w krajach naszego regionu.

Opowiadamy historie nonkonformistów, awangardowych artystów, ruchów religijnych, inicjatyw obywatelskich, oddolnej edukacji, niezależnego ruchu wydawniczego, dysydentów, podziemnych zespołów punkowych i rockowych, alternatywnych stylów życia – i wiele innych.

Tworzymy pierwszą w Europie cyfrową bazę danych kolekcji dokumentujących różne formy działalności opozycji kulturowej w krajach postsocjalistycznych. Interesują nas zbiory znajdujące się w rękach prywatnych, jak i te należące do instytucji publicznych, dostępne on-line bądź nie.

Wskazujemy na społeczną rolę kolekcji – jakie funkcje pełnią,  jak są wykorzystywane przez odbiorców w kraju i za granicą.

Rozpoznajemy rozmaite formy sprzeciwu, podejmowane w okresie istnienia komunistycznych reżimów autorytarnych. Uznajemy ślady tego sprzeciwu za część wspólnego, europejskiego dziedzictwa.

Chcemy, by działalność opozycji kulturowej była żywą tradycją.

Dołącz do rejestru COURAGE! Prześlij informacje o swojej kolekcjiKontakt

COURAGE („Opozycja kulturowa: zrozumieć dziedzictwo kultury sprzeciwu w krajach postsocjalistycznych”) jest trzyletnim, międzynarodowym projektem badawczym dofinansowanym przez Program Ramowy Unii Europejskiej Horyzont 2020.

Podstawowe informacje
COURAGE
Opozycja kulturowa: zrozumieć dziedzictwo kultury sprzeciwu w krajach postsocjalistycznych

Umowa grantowa numer: 692919
Strona www projektu: http://cultural-opposition.eu/
Początek realizacji projektu: 1 lutego 2016
Koniec realizacji projektu: 31 stycznia 2019
Liczba partnerów: 12
Szacowany koszt projektu (EUR): 2 484 917.50
Zagadnienie: Opozycja kulturowa w krajach postsocjalistycznych
Typ działania: Badania i innowacje
Call: H2020-REFLECTIVE-2014-2015/H2020-REFLECTIVE-SOCIETY-2015
https://ec.europa.eu/research/participants/portal/desktop/en/opportunities/h2020/topics/reflective-4-2015.html
Ten project otrzymał dofinansowanie z Programu Ramowego Horyzont 2020 (umowa grantowa numer 692919).

Cele projektu

Efektem projektu COURAGE będzie powstanie wszechstronnej, dostępnej on-line bazy (rejestru) istniejących, ale rozproszonych kolekcji dokumentujących różne formy działalności opozycji kulturowej w krajach postsocjalistycznych. Dzięki rejestrowi kolekcje staną się łatwiej dostępne dla wszystkich zainteresowanych.

Analizując kolekcje, chcemy je umieścić w szerokim kontekście społecznym, politycznym i kulturowym – po to, by jeszcze lepiej zrozumieć genezę ich powstania i różnorodność form działalności opozycyjnej, które dokumentują.

Pytania badawcze:

  1. powstawanie i ewolucja kolekcji prywatnych i publicznych; szczególnie ciekawa będzie rekonstrukcja procesu przechodzenia kolekcji od opozycji do mainstreamu oraz z rąk prywatnych do instytucji publicznych;
  2. polityczne i społeczne funkcje kolekcji przed 1989 i później oraz działania podejmowane przez rządy na rzecz zachowania i opracowania tych zbiorów;
  3. rola środowisk emigracyjnych w zakresie wsparcia udzielanego twórcom i właścicielom kolekcji, zarówno za Żelazną Kurtuną jak i w krajach pochodzenia; interesujące są również funkcje zbiorów powstałych na emigracji;
  4. kultura materialna reprezentowana przez dokumenty, przedmioty oraz materiały audiowizualne: co i dlaczego zostało uznane za warte przechowywania, a co nie? Jakie były kryteria uznania za potencjalne źródło historyczne? Którym obiektom odmówiono znaczenia?;
  5. w jaki sposób zbiory są katalogowane i opisywane? Jaka jest wewnętrzna struktura kolekcji?;
  6. kim są twórcy kolekcji/ właściciele kolekcji/ pracownicy instytucji posiadających kolekcje?;
  7. charakterystyka instytucji posiadających kolekcje – ich formy prawne, rodzaj finansowania, zarządzanie; społeczna i kulturowa charakterystyka odwiedzającej je publiczności; sposoby wykorzystania posiadanych zbiorów;
  8. potencjalne możliwości współpracy: w jaki sposób właściciele kolekcji współpracują ze sobą? Jakie możliwości współpracy są im znane? Jakie nowe możliwości przyniesie im uczestnictwo w projekcie COURAGE??

Partnerzy

MTA BTK– Centrum Badań Humanistycznych, Węgierska Akademia Nauk

IFIS PAN – Instytut Filozofii i Socjologii, Polska Akademia Nauk

TCD – Trinity College w Dublinie

IOS Regensburg – Instytut Studiów nad Europą Wschodnią i Południowo – Wschodnią, Uniwersytet w Regensburgu

MTA TK – Centrum Nauk Społecznych, Węgierska Akademia Nauk

LII – Litewski Instytut Historyczny

CUNI – Uniwersytet Karola w Pradze

UB – Uniwersytet w Bukareszcie

HIP – Chorwacki Instytut Historyczny

Uniwersytet Komeńskiego w Bratysławie

Uniwersytet w Oxfordzie

MTA SZTAKI – Instytut Informatyki, Węgierska Akademia Nauk

Spotkania (wydarzenia)

Zasoby

D6 Second_workshop_report

courage (prezentacja projektu COURAGE po angielsku)

 

Działania

W ramach COURAGE podejmujemy działania o innowacyjnym charakterze:

Tworzymy bazę danych on-line

Prowadzimy portal internetowy, by właściciele kolekcji mogli ze sobą współpracować

Przygotowujemy materiały edukacyjne dostępne on-line

Opracowujemy podręcznik

Prezentujemy wystawy

Organizujemy festiwale filmowe

Szkolimy posiadaczy kolekcji, ekspertów i naukowców. Zachęcamy ich do przyłączenia się do naszej inicjatywy

Kolekcje (Rejestr)

COURAGE to rejestr kolekcji.

Dostępna on-line baza danych o kolekcjach (rejestr) dostarczy wielu przydatnych informacji na temat najciekawszych kolekcji, wśród których znajdują się prawdziwe skarby dotyczące opozycji kulturowej – a to wszystko po to, by jeszcze łatwiej było współpracować, prowadzić badania naukowe i działalność edukacyjną.

W ramach projektu COURAGE tworzymy rejestr kolekcji, które powstały na rozległym obszarze geograficznym, obejmującym wszystkie kraje członkowskie Unii Europejskiej  (oraz aspirujące do członkostwa), które dawniej należały do bloku wschodniego. Dzięki zestandaryzowanym opisom kolekcji rejestr jest łatwy do wykorzystania i przeszukiwania. Najbardziej innowacyjnym aspektem naszych działań jest uwzględnienie związanych z kolekcjami praktyk społecznych i kulturowych.

Ambicje COURAGE to nie tylko internetowy rejestr kolekcji. Chcemy zaproponować pełne niuansów odczytanie funkcji, jakie kolekcje pełniły i pełnią w życiu społecznym.

Sądzisz, że istotnej kolekcji wciąż nie ma w rejestrze?

Dołącz do rejestru COURAGE!

Wystawa

Bilans ryzyka. Archiwa kultur oporu

Strajki studenckie, protesty ekologiczne, punkowe koncerty i awangardowe przedstawienia – co je łączy? Jak wyglądały opozycyjne działania kulturowe w demoludach i czy na pewno byliśmy najweselszym barakiem?

Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk oraz zespół międzynarodowego projektu badawczego „Courage. Łączymy kolekcje” zapraszają na wystawę „Bilans ryzyka. Archiwa kultur oporu”– od 23 sierpnia do 8 września 2018 roku w Reducie Banku Polskiego w Warszawie.

Od Bułgarii po Estonię tworzenie kultury było formą buntu wobec władz komunistycznych. Nie cierpiały one satyry i ironii, drażniło je łamanie konwenansów i odmienny ubiór. Przekonywali się o tym awangardowi reżyserzy, punkowcy czy krytyczni literaci – cenzurowani, śledzeni przez tajną policję i wsadzani do więzień.

Pierwszymi ulicznymi manifestacjami w komunistycznej Bułgarii były protesty ekologiczne przeciwko skażeniu chlorem. W Jugosławii lat 80. działał prężnie ruch feministyczny. Na Węgrzech w latach 70. byli ludzie szukający tożsamości w dawnej kulturze chłopskiej lub chcący żyć jak Indianie Lakota. Na Słowenii zakładano kluby gejowskie i subkulturowe. W nadmorskim kurorcie Rumunii działała podziemna stacja radiowa nadająca „I want to break free” zespołu Queen. Obok okładek punkowych zinów, zaszytych w spódnicach wierszy czy samizdatowych książek na wystawie zobaczymy zdjęcia i akta z archiwów Stasi, Securitate i KGB.

23 sierpnia odbędzie się dyskusja, w której wezmą udział fotografka Anna Dąbrowska-Lyons, dr Weronika Parfianowicz z Instytutu Kultury Polskiej UW i dr Xawery Stańczyk z IFiS PAN.

Siostrzanym wydarzeniem wystawy jest międzynarodowy festiwal filmów dokumentalnych Kultura jako opór, 7-9 września 2018 w Domu Spotkań z Historią.

Celem projektu „Courage” jest powstanie dostępnej on-line bazy wiedzy o działalności opozycji kulturowej w krajach bloku wschodniego.

Zapraszamy także na anglojęzyczną wystawę online.

23 sierpnia – 8 września 2018 
Reduta Banku Polskiego, ul. Bielańska 10, Warszawa
w godz.: pon.-pt. i nd. 12:00-20:00 oraz sob. 10:00-16:00.
Wstęp wolny.

Ochrona dziedzictwa

COURAGE to nowe spojrzenie na dziedzictwo kulturowe.

To ważne, by decydenci dostrzegli rolę i społeczne oddziaływanie kolekcji dokumentujących działalność opozycji kulturowej. COURAGE chce być głosem doradczym w tej sprawie.

W raportach z realizacji projektu zwrócimy uwagę na zmiany, jakie dotyczyły interesującej nas spuścizny – w jaki sposób ewoluowały idee stojące za powstaniem kolekcji, co zmieniło przejście od socjalizmu do współczesności, kim byli główni aktorzy w interesującym nas polu i jakie zmiany (polityczne, organizacyjne, prawne czy finansowe) były udziałem posiadaczy kolekcji.

Kluczowe kwestie dotyczące ochrony dziedzictwa opozycji kulturowej zostaną uwzględnione w zestawie rekomendacji, skierowanych do decydentów. Naszym celem będzie zaproponowanie sposobów ochrony i przyszłego użycia tych materiałów.

Badania naukowe

COURAGE to projekt badawczy.

W naszym projekcie biorą udział osoby posiadające szeroką wiedzę na temat opozycji kulturowej. Efektem ich współpracy będzie kompleksowy podręcznik.

Znajdą się w nim analizy porównawcze dotyczące genezy, ram instytucjonalnych i społecznych funkcji kolekcji dokumentujących działalność opozycji kulturowej w krajach postsocjalistycznych.

Edukacja

COURAGE to edukacja.

Dostępne on-line materiały edukacyjne przybliżą ukryte i mniej znane aspekty aktywności kulturowej, podejmowanej w okresie socjalizmu. Mamy nadzieję, że staną się nieocenioną pomocą w nauczaniu o tej epoce.

Materiały edukacyjne on-line dla uczniów i nauczycieli mogą być efektywnie używane w rozmaitych kontekstach. Mówiąc o ruchach opozycyjnych, chcemy pokazać ich zakorzenienie w historii lokalnej i indywidualnych biografiach, by nasze materiały stały się atrakcyjniejsze dla odbiorców.

Szkolenia

COURAGE promuje dobre praktyki.

Szkolenia skierowane do posiadaczy kolekcji, ekspertów i naukowców będą poświęcone sposobom wykorzystania rejestru COURAGE. Umożliwią także nawiązanie nowych kontaktów i podjęcie współpracy.

Podczas szkoleń:

  • zaprezentujemy rejestr COURAGE i to, jak z niego korzystać,
  • doradzimy, w jaki sposób kolekcje mogą być wykorzystywane w edukacji,
  • zaproponujemy sposoby zwiększenia widoczności zbiorów poprzez współtworzenie wystaw i pozyskiwanie dodatkowych środków.

 

Festiwal filmowy

Kultura jako opór

Jak daleko posunie się człowiek, któremu zabroniono słuchać ulubionej muzyki? Jak żyło się w czasach, gdy homoseksualizm był powodem nękań przez tajną policję? Jak smakowała sztuka, gdy każde zdjęcie, graffiti czy happening mogły zaprowadzić do celi, obicia pałką czy upadku z 4. piętra?

Instytut Filozofii i Socjologii PAN oraz zespół badawczy „Courage. Łączymy kolekcje” zapraszają na międzynarodowy festiwal filmów dokumentalnych Kultura jako opór 7-9 września w Domu Spotkań z Historią.

Festiwal przedstawia historie niepokornych twórców i miłośników kultury z krajów bloku wschodniego.

Poznamy historię obywatela ZSRR, który raz za razem oddawał krew, by uzbierać na start chałupniczej tłoczni płyt z zakazanym rockiem i jazzem. Tłoczono je „na  żebrach” czyli używanych kliszach rentgenowskich. Kilka dekad później w Rumunii kwitła podziemna dystrybucja kaset VHS z filmami Chucka Norrisa czy Stallone’a, a zmysłowy głos lektorki dubbingu znał cały kraj. W piwnicach i zrujnowanych domach kultury Budapesztu u progu transformacji wybuchła scena punkowa i hardcorowa. Z kulturowego tygla Nowego Sadu w Jugosławii lat 70 wyszła artystyczna neoawangarda. We Wrocławiu milicja ścigała surrealistycznych happenerów przebranych za krasnali i domagających się upadku Gargamela. Dowiemy się, jak to było być gejem na Węgrzech za Kádára czy piosenkarką jazzową tureckiego pochodzenia w Bułgarii Żiwkowa. Zwycięski film festiwalu to historia wileńskiego fotografa Vitasa Luckusa, który dokumentował radziecką codzienność lat 60., trzymał lwa jako zwierzę domowe, dużo pił, był nękany przez KGB i do tragicznej śmierci nie przestawał tworzyć aktów swej pięknej kochanki Tatiany.

Festiwal otworzy film From us to me o zjednoczeniu Niemiec widzianym oczami operatorek żurawia z NRD-owskiej stoczni oraz dyskusja, w której wezmą udział dr Justyna Jaworska z Instytutu Kultury Polskiej UW oraz Hanna Gospodarczyk i dr Piotr Filipkowski z IFiS PAN, 7 września o 17:00.

Siostrzanym wydarzeniem festiwalu jest wystawa Bilans ryzyka. Archiwa kultur oporu. Można ją zobaczyć do 8 września 2018 roku w Reducie Banku Polskiego na ul. Bielańskiej 10 w Warszawie.

Celem projektu „Courage” jest powstanie dostępnej on-line bazy wiedzy o działalności opozycji kulturowej w krajach bloku wschodniego.

7-9 września 2018 r.

Dom Spotkań z Historią

ul. Karowa 20, Warszawa

Wstęp wolny.

Wszystkie filmy zostaną pokazane w języku oryginalnym z angielskimi napisami.

Wydarzenie facebook.

Program festiwalu

Piątek, 7 września

Sala na górze:

15.30 – Hot Men Cold Dictatorship [reż. Mária Takács, Węgry 2015, 97 min.] 

17.00 – Oficjalne otwarcie

17.30 – From us to me [reż. Ellin Hare, Wielka Brytania 2016, 87 min.]

19.00 – dyskusja (prowadzenie: Piotr Filipkowski)

Sala na dole:

17.00 – Olga [reż. Miroslav Janek, Czechy 2014, 84 min.]

18.30 – Generation 68 [reż. Nenad Puhovski, Chorwacja 2014, 87 min.] 

Sobota, 8 września:

Sala na dole:

12.00 – Józef Czapski – Witness of the century, 1896-1993 [reż. Andrzej Wolski, Polska 2016, 58 min.] 

13.00 – Footprints in the snow [reż. Slavomír Zrebný, Słowacja/Czechy 2015, 53 min.]

14.00 – Colors of the voice [reż. Rossen Elezov, Bułgaria 2015, 88 min.] 

15.30 – Next stop – Odeon Cinema [reż. Ekaterina Minkova, Bułgaria 2015, 69 min.] 

16.45 – The Other Line [reż. Nenad Milošević, Serbia 2016, 108 min.]

18.45 – Roentgenizdat [reż. Stephan Coates & Paul Heartfield, Rosja/USA 2017, 25 min.]

19.15 – Pomarańczowa Alternatywa [reż. Mirosław Dembińsk, Polska 1988, 22 min.]

Niedziela, 9 września

Sala na górze:

17.00 – Wręczenie nagrody festiwalu COURAGE-Parevo. Dyskusja z reżyserką Giedrė Žickytė

17.30 – Pokaz zwycięskiego filmu Master and Tatyana [reż. Giedre Zickyte, Litwa 2015, 78 min.]

Sala na dole: 

15:30 – Vinyl Generation [reż. Keith Jones, Czechy/USA 2016, 72 min.]

17.00 – BP Underground [reż. Eszter Turán & Anna Koltay, Węgry 2017, 52 min.]

18.00 – Chuck Norris vs Communism [reż. Ilinca Calugareanu, Rumunia/Węgry, 80 min.]

Filmy festiwalowe

Hot Men Cold Dictatorship, reż. Mária Takács, Węgry 2015, 97 min.

7 września, godz. 15.30, sala na górze

Sytuacja osób homoseksualnych wyglądała odmiennie w poszczególnych państwach bloku socjalistycznego i w zależności od momentu historycznego. Gdy w Polsce w drugiej połowie lat osiemdziesiątych przebiegała akcja „Hiacynt” – zakrojona na szeroką skalę inwigilacja środowisk homoseksualnych – na Węgrzech zawiązywały się pierwsze organizacje gejowskie, oficjalnie zarejestrowane jeszcze przed zmianą ustrojową. W poszukiwaniu szerszej swobody obyczajowej węgierscy geje jeździli w okresie wakacyjnym do Jugosławii, gdzie nad Adriatykiem bawili się i zawiązywali relacje z osobami z innych krajów, także z Zachodu. Film opowiada niejednoznaczną – i wciąż niezamkniętą – historię emancypacji środowisk LGBTQ na Węgrzech, a narratorami są sami jej bohaterowie.

From us to me, reż. Ellin Hare, Wielka Brytania 2016, 87 min.

7 września, godz. 17.30, sala na górze

W 1987 roku ekipa brytyjskiego kolektywu filmowego Amber Films wybrała się do Rostocku w NRD, by nakręcić dokument o pracy i życiu robotnic i robotników we Wschodnich Niemczech. Film oddawał głos pracownicom stoczni i spółdzielni przetwórstwa rybnego, przez co posądzano go wręcz o stronniczość i prokomunistyczne sympatie. W 2014 roku ta sama ekipa wróciła do Rostocku, gdzie odnalazła swoich rozmówców i rozmówczynie. Spotkanie po latach pozwoliło skonfrontować dawne opinie z obecnymi postawami bohaterów i zobaczyć, jak radzą sobie oni w nowej rzeczywistości, po zjednoczeniu Niemiec i upadku enerdowskiego przemysłu w czasach kapitalizmu.

Master and Tatyana, reż. Giedre Zickyte, Litwa 2015, 78 min.

9 września, godz. 17.30, sala na górze

Biografia Vitasa Luckusa, fotografa uznanego przez „New York Times” za księcia, a być może wręcz króla radzieckiej fotografii, jest dziś niemal kompletnie zapomniana. Luckus, od lat sześćdziesiątych obsesyjnie fotografujący niemal wszystko, na co się natknął, podróżował po całym obszarze bloku wschodniego, uwieczniając na zdjęciach zarówno codzienne życie chłopów i robotników, jak i działania artystów, czy wreszcie otaczający go krąg przyjaciół, z Tatianą Aldag, jego żoną, partnerką zawodową, ukochaną i współpracowniczką. Oszałamiającą karierę Luckusa przerwała w 1987 roku śmierć, gdy po dokonaniu morderstwa fotograf popełnił samobójstwo, mając dopiero 43 lata. Film zdobył główną nagrodę film festiwalu, która zostanie wręczona reżyserce Giedre Zickyte.

Roentgenizdat, reż. Stephan Coates & Paul Heartfield, Rosja/USA 2017, 25 min.

8 września, godz. 18.45, sala na dole

Film pokazuje niezwykłą pomysłowość mieszkańców Leningradu, którzy za wszelką cenę chcieli dystrybuować zakazaną muzykę – jazz i rock ‘n’ roll. W latach pięćdziesiątych płyty winylowe z zachodnimi nagraniami tych gatunków były w ZSRR praktycznie niedostępne, a nielegalny handel nimi oznaczał ryzyko wpadnięcia nie tylko w ręce funkcjonariuszy, lecz także chuliganów i ulicznych gangów. Mimo to płyty krążyły, a jednym z oryginalnych pomysłów na ich powielanie stało się kopiowanie piosenek na zdjęcia Roentgena, zdobyte nieoficjalnymi sposobami ze szpitali. Nagrania nie miały tak dobrej jakości jak płyty winylowe, niemniej stanowiły alternatywę wobec braku innych nośników.

Pomarańczowa Alternatywa, reż. Mirosław Dembińsk, Polska 1988, 22 min.

8 września, godz. 19.15, sala na dole

Krótki dokument o działalności Pomarańczowej Alternatywy zawiera nagrania z barwnych happeningów tego ruchu. Pomarańczowa Alternatywa wzięła swoją nazwę od gazetki wydawanej przez Ruch Nowej Kultury – organizację studencką opozycyjną zarówno wobec prorządowego Socjalistycznego Związku Studentów Polskich, jak i antyrządowego Niezależnego Zrzeszenia Studentów – podczas strajków studenckich we Wrocławiu jesienią 1981 roku. W następnym roku na murach Wrocławia i stopniowo kolejnych miast zaczęły pojawiać się namalowane farbą postaci krasnoludków. W 1986 roku pomysłodawca ich malowania „Major” Waldemar Fydrych zainicjował uliczne happeningi, które w latach 1987-1989 gromadziły tysiące kolorowo poprzebieranych ludzi – krasnoludki wyszły na ulice.

Olgareż. Miroslav Janek, Czechy 2014, 84 min.

7 września, godz. 17.00, sala na dole

Wspomnienie o Oldze, małżonce Václava Havla – w dużej mierze opowiedziane jej własnymi słowami.

Generation ‘68, reż. Nenad Puhovski, Chorwacja 2014, 87 min.

7 września, godz. 18.30, sala na dole

Hołd dla generacji, która pomimo opresyjnego systemu, z optymizmem dążyła do rewolucyjnych zmian.

Józef Czapski – Witness of the century, 1896-1993, reż. Andrzej Wolski, Polska 2016, 58 min.

8 września, godz. 12.00, sala na dole

Biograficzne przestawienie życia Józefa Czapskiego – malarza, pisarza i czołowej postaci polskiej emigracji.

Footprints in the snow, reż. Slavomír Zrebný, Słowacja/Czechy 2015, 53 min.

8 września, godz. 13.00, sala na dole

Opowieść o tym, jak szmuglowano zakazaną literaturę do socjalistycznej Czechosłowacji. 

Colors of the voice [reż. Rossen Elezov, Bułgaria 2015, 88 min.] 

8 września, godz. 14.00, sala na dole

Historia życia wybitnej jazzowej piosenkarki Yildiz Ibrahimovej, ukazana na tle prześladowań bułgarskich Turków. 

Next stop – Odeon Cinema, reż. Ekaterina Minkova, Bułgaria 2015, 69 min.

8 września, godz. 15.30, sala na dole

Kino Odeon w Sofii i jego archiwa. Historia omijania cenzury i dokumentownaia życia miejskiego w bułgarskiej stolicy.

The Other Line, reż. Nenad Milošević, Serbia 2016, 108 min.

8 września, godz. 16.45, sala na dole

Portret neoawangardowej sceny artystycznej jugosłowiańskiego Nowego Sadu i historia uciszania nonkonformistów.

Vinyl Generation, reż. Keith Jones, Czechy/USA 2016, 72 min.

9 września, godz. 15.30, sala na dole

Retrospektywne spojrzenie na buntownicze subkultury muzyczne w Czechosłowacji lat osiemdziesiątych.

BP Underground, reż. Eszter Turán & Anna Koltay, Węgry 2017, 52 min.

9 września, godz. 17.00, sala na dole

Budapeszt u progu transformacji ustrojowej widziany przez pryzmat subkultur punkowych.

Chuck Norris vs Communism, reż. Ilinca Calugareanu, Rumunia/Węgry, 80 min.

9 września, godz. 18.00, sala na dole

Historia podziemnego obiegu VHS z filmami akcji w Rumunii czasów Ceaușescu.

 

Partnerzy

Media

Aktualności

Kultura jako opór – festiwal filmów dokumentalnych

2018.09.03. 12:55

Jak daleko posunie się człowiek, któremu zabroniono słuchać ulubionej muzyki? Jak żyło się w czasach, gdy homoseksualizm był powodem nękań przez tajną policję? Jak smakowała […]

rozwiń »»

Bilans ryzyka. Archiwa kultur oporu – wystawa do 8 września 2018

2018.08.23. 01:22

Strajki studenckie, protesty ekologiczne, fanziny, punkowe koncerty, awangardowe przedstawienia – co je łączy? Jak wyglądały opozycyjne działania kulturowe w demoludach […]

rozwiń »»

Od archiwum Queer do Solidarności. Prezentacja projektu Courage dla IFiS PAN

2017.11.20. 21:29

Dnia 17.11.2017 r. odbyło się pierwsze z serii seminariów projektu „Courage. Łączymy kolekcje”, na którym zaprezentowaliśmy założenia naszego projektu badawczego, […]

rozwiń »»

Kultura jako opór – konkurs filmów dokumentalnych

2017.09.01. 11:50

KULTURA jako OPÓR w byłych krajach socjalistycznych Europy Wschodniej Otwarty Konkurs Filmów Dokumentalnych Wspólnie z PAREVO, COURAGE DocFest jest pierwszym […]

rozwiń »»

Prezentacja projektu COURAGE w Brukseli na konferencji Understanding Europe – Promoting the European Public and Cultural Space

2016.10.12. 14:25

Bruksela, 17 października 20167 Podczas konferencji Understanding Europe – Promoting the European Public and Cultural Space dyskutowano nad kluczowymi kwestiami […]

rozwiń »»

Grupy docelowe

Podstawową grupą docelową projektu COURAGE są posiadacze kolekcji – osoby prywatne i pracownicy instytucji.
Collections Policy Training days

Dzięki COURAGE ich zbiory staną się łatwiej dostępne dla szerokiej publiczności, również międzynarodowej. Druga grupa docelowa to społeczność badaczy, naukowców i nauczycieli.
Collections Policy Research

Dostępna w Internecie baza danych będzie im służyć zarówno jako narzędzie edukacyjne, jak i wstęp do pogłębionych badań. Trzecią grupą docelową są decydenci: na poziomie samorządów i krajów uczestniczących w projekcie, pracujący w Komisji Europejskiej i w innych instytucjach.
Collections Policy

COURAGE zaproponuje skierowane do nich rekomendacje, dotyczące wykorzystania kolekcji w badaniach i edukacji. Czwarta grupa docelowa CORAGE to ludzie młodzi (uczniowie, studenci, osoby rozpoczynające życie zawodowe).
Exhibition Education Film festival

Chcemy przekazać im dziedzictwo opozycji kulturowej poprzez wykorzystanie materiałów audiowizualnych oraz obecność projektu w mediach społecznościowych.

Wydarzenia

Kultura jako opór

Jak daleko posunie się człowiek, któremu zabroniono słuchać ulubionej muzyki? Jak żyło się w czasach, gdy homoseksualizm był powodem nękań przez tajną policję? Jak smakowała sztuka, gdy każde zdjęcie, graffiti czy happening mogły zaprowadzić do celi, obicia pałką czy upadku z 4. piętra?

Instytut Filozofii i Socjologii PAN oraz zespół badawczy „Courage. Łączymy kolekcje” zapraszają na międzynarodowy festiwal filmów dokumentalnych Kultura jako opór 7-9 września w Domu Spotkań z Historią.

Festiwal przedstawia historie niepokornych twórców i miłośników kultury z krajów bloku wschodniego.

Poznamy historię obywatela ZSRR, który raz za razem oddawał krew, by uzbierać na start chałupniczej tłoczni płyt z zakazanym rockiem i jazzem. Tłoczono je „na  żebrach” czyli używanych kliszach rentgenowskich. Kilka dekad później w Rumunii kwitła podziemna dystrybucja kaset VHS z filmami Chucka Norrisa czy Stallone’a, a zmysłowy głos lektorki dubbingu znał cały kraj. W piwnicach i zrujnowanych domach kultury Budapesztu u progu transformacji wybuchła scena punkowa i hardcorowa. Z kulturowego tygla Nowego Sadu w Jugosławii lat 70 wyszła artystyczna neoawangarda. We Wrocławiu milicja ścigała surrealistycznych happenerów przebranych za krasnali i domagających się upadku Gargamela. Dowiemy się, jak to było być gejem na Węgrzech za Kádára czy piosenkarką jazzową tureckiego pochodzenia w Bułgarii Żiwkowa. Zwycięski film festiwalu to historia wileńskiego fotografa Vitasa Luckusa, który dokumentował radziecką codzienność lat 60., trzymał lwa jako zwierzę domowe, dużo pił, był nękany przez KGB i do tragicznej śmierci nie przestawał tworzyć aktów swej pięknej kochanki Tatiany.

Festiwal otworzy film From us to me o zjednoczeniu Niemiec widzianym oczami operatorek żurawia z NRD-owskiej stoczni oraz dyskusja, w której wezmą udział dr Justyna Jaworska z Instytutu Kultury Polskiej UW oraz Hanna Gospodarczyk i dr Piotr Filipkowski z IFiS PAN, 7 września o 17:00.

Siostrzanym wydarzeniem festiwalu jest wystawa Bilans ryzyka. Archiwa kultur oporu. Można ją zobaczyć do 8 września 2018 roku w Reducie Banku Polskiego na ul. Bielańskiej 10 w Warszawie.

Celem projektu „Courage” jest powstanie dostępnej on-line bazy wiedzy o działalności opozycji kulturowej w krajach bloku wschodniego.

7-9 września 2018 r.

Dom Spotkań z Historią

ul. Karowa 20, Warszawa

Wstęp wolny.

Wszystkie filmy zostaną pokazane w języku oryginalnym z angielskimi napisami.

Program festiwalu i więcej informacji tutaj.

Wydarzenie facebook.

 

Kontakt